ECONOMIE

Der Landkreis Potsdam-Mittelmark liegt im Südwesten Brandenburgs und reicht von Berlin bis an die Landesgrenze Sachsen-Anhalts. Er umschließt die kreisfreie Stadt Brandenburg an der Havel und – teilweise die Landeshauptstadt Potsdam.

Innovatives Know-how prägt die Region. Fraunhofer- und Max-Planck-Institute forschen in Potsdam OT Golm, und in Bergholz-Rehbrücke vermarktet das Institut für Getreideverarbeitung weltweit erfolgreich eigene wissenschaftliche Ergebnisse. Das Technologiezentrum Teltow (TZT) bietet zusammen mit dem TGZ Belzig (TGZ) seit vielen Jahren hervorragende Startbedingungen für Existenzgründer. In mehr als 30 Gewerbegebieten stehen insgesamt 350 ha erschlossene Flächen für Interessenten zur Verfügung und mit dem Golm Innovationszentrum (GO:IN) ist durch die Kooperation des Landkreises Potsdam-Mittelmark mit der Landeshauptstadt Potsdam eines der modernsten Technologiezentren der Region entstanden. Aber auch Betriebe der Steinverarbeitung und Metallerzeugung, der Lebensmittelindustrie, des Handwerks sowie Dienstleistungsunternehmen bestimmen das wirtschaftliche Leben im Landkreis, das vorwiegend mittelständisch geprägt ist. Traditionell spielen auch die Landwirtschaft und der Obstbau eine wichtige Rolle in Potsdam-Mittelmark. Die touristisch reizvolle Region kann man nicht nur über den Europaradweg R1 kennen lernen. Neben dem Wassertourismus der Havelregion ist auch der Wandertourismus ein wichtiger Wirtschaftsfaktor. Im Landkreis wird der Deutsche Wandertag 2012 stattfinden.

Die Verkehrsinfrastruktur des Landkreises ist ausgezeichnet. Hier treffen sich zwei der wichtigsten Autobahnen Deutschlands, die BAB 2/BAB 10 und die BAB 9, in der Region. Ein dichtes Netz gut ausgebauter Bundesstraßen verbindet zudem die größeren Orte und Wirtschaftszentren des Landkreises untereinander und mit überregionalen Zielen. Der Landkreis Potsdam-Mittelmark profitiert von der Nähe zu Potsdam, Brandenburg an der Havel sowie von der Metropole Berlin.

Als prosperierende Hauptstadtregion bietet der wirtschaftsfreundliche Landkreis Unternehmen zahlreiche Vorteile. Die am südwestlichen Stadtrand von Berlin gelegenen Gemeinden Kleinmachnow und Stahnsdorf sowie die Stadt Teltow bilden zusammen mit der Landeshauptstadt Potsdam und der Stadt Werder/Havel eine dynamische Wirtschaftsregion, die geprägt ist durch leistungsstarke Unternehmen der Branchen Elektrotechnik/Elektronik, Biotechnologie, Kommunikationstechnik, Optik, Ernährungswirtschaft, Metallver- und bearbeitung sowie durch eine sich abzeichnende Entwicklung zum Forschungs-, Medien- und Kulturzentrum.


Fläche: 2.575 km²
Einwohner: 204.409
Kreisstadt: Belzig

Branchenkompetenzfelder
Biotechnologie/Life Sciences
Ernährungswirtschaft
Medien/IKT
Metallerzeugung, Metallbe- und -verarbeitung/Mechatronik
Optik
Schienenverkehrstechnik

Strukturprägende Unternehmen u.a.
ADC Krone Services GmbH, Ebay International AG, EBK Elektronische Baugruppen & Komponenten GmbH, Endress & Hauser GmbH & Co.KG, getemed Medizin- und Informationstechnik AG, GF Messtechnik GmbH, Herbstreith&Fox GmbH – Pektinwerk, HighYag Lasertechnologie GmbH, Kohl-Gruppe AG, SensoMotoric Instruments GmbH (SMI), SGW Werder GmbH & Co. KG – Schaltgerätewerk, Werder-Feinkost GmbH




Legende

Regionaler Wachstumskern, RWK
Gewerbegebiet
Güterverkehrszentrum
Forschung
Biotechnologie
Ernährung
Medien
Metall
Optik
Schienenverkehrstechnik



Potsdam - laut eines Spiegelberichts "die heimliche Hauptstadt der Republik". Hier macht es Spaß, zu leben und zu arbeiten.

Mit seinen weltberühmten Schlössern und Parkanlagen, seinen Sehenswürdigkeiten und liebevoll restaurierten Stadtquartieren ist die Stadt anziehend. Und das nicht nur für Touristen, sondern auch für Unternehmen und Wissenschaftler aus der ganzen Welt.

Mit sechs Hochschulen und mehr als 40 außeruniversitären Forschungseinrichtungen ist die Stadt heute bereits ein Wissenschaftsstandort von internationalem Rang. Ob Klima oder Kolloide, ob in globalen Zusammenhängen oder mikroskopischen Dimensionen, in Potsdam wird internationale Spitzenforschung betrieben. In kaum einer anderen deutschen Stadt ist der Anteil der Wissenschaftler und Studenten an der Bevölkerung so hoch wie in Potsdam.

Innovationskraft und Kreativität – das zeichnet auch den Wirtschaftsstandort Potsdam aus. Im Zusammenspiel von Wissenschaft und Wirtschaft sind Branchenkompetenzen entstanden, die der Stadt ein eigenes und unverwechselbares Profil geben. Eine besondere Dynamik gibt es in den Wachstumsbranchen Medien, IT, Biotechnologie, Life Sciences und Geoinformationswirtschaft. Mit sichtbarem Erfolg. Daily Soaps oder Hollywood Produktionen mit Oscar-Auszeichnung, Satellitenfernerkundung oder Tsunami-Frühwarnsysteme im Indischen Ozean, neuartige Medikamente gegen Malaria und Diabetes: Alles „Made in Potsdam“.

Es gibt viele gute Gründe, warum es sich lohnt, in Potsdam zu investieren. Und es gibt viele Möglichkeiten. Für naturwissenschaftlich orientierte Unternehmen und Institutionen gibt es in Potsdam gleich drei attraktive Standorte: den Wissenschaftspark Golm, den Wissenschaftspark Albert Einstein und den Biotech Campus auf der Halbinsel Hermannswerder. Software- und IT-Firmen zieht es in die Nähe des Hasso-Plattner-Instituts, Film- und Medienschaffende nach Babelsberg.



Fläche: 187 km²
Einwohner: 151.747

Branchenkompetenzfelder
Medien/IKT
Biotechnologie/Life Sciences
Geoinformationswirtschaft
Automotive
Tourismus


Strukturprägende Unternehmen u.a.:

Analyticon Discovery GmbH, Bayer Bioscience GmbH, Delphi IMM GmbH, Erhard Automotive GmbH, Hasso Plattner Ventures, HC Berlin Pharma AG, Infoterra GmbH, Katjes Bonbon GmbH & Co. KG, Oracle Deutschland GmbH, RBB Rundfunk Berlin Brandenburg, Remote Sensing Solutions GmbH, SNT AG, Studio Babelsberg AG , UFA Film- und TV Produktion GmbH, VW Design Center

PENDLERBEZIEHUNGEN

Stadt Potsdam heeft zich ontwikkeld tot een belangrijk Arbeitsstandort voor zijn ommeland, en ook voor Berlijn. Maar vergeleken bij de andere hoofdsteden van de Länder is het aantal Einpendler een stuk lager. Verklaring hiervoor is de ligging ten opzichte van Berlijn. En niet alleen Berlijn, ook in het verdere ommeland zijn bewoners van Potsdam werkzaam. In 2006 was bijna 60% van de in Potsdam werkzame personen afkomstig van buiten Potsdam. Potsdam heeft als vanouds de meeste banen in de dienstensector. De verwerkende industrie (verarbeitende gewerbe) is een veel minder sterke sector. Potsdam heeft vergeleken bij de andere hoofdsteden op Mainz na het hoogste aantal studenten per 1000 inwoners. In 2006 ging het om 21.250 studenten.



Even wat cijfers, afkomstig uit Der erste Berliner Rein-Raus-Atlas, een kaart van Bild waarin alle pendelbewegingen van en naar Berlijn zijn opgenomen. Van de forensen, afkomstig uit Berlijn, wekt 17% (10.364) in Potsdam.

Het belang van de S-Bahn hebben we waarschijnlijk behoorlijk overschat. Uit de cijfers van Bild blijkt dat 2/3e van de forensen uit Brandenburg met de auto reist, terwijl 27% met trein of bus komt. Van de forensen uit Berlijn reist 24% met het OV.

Belangrijkste verklaring voor de gegroeide pendel vanuit het ommeland naar Berlijn is de migratie van Berlijners naar randgemeenten als Klein-Machnow

EEN KLEINE ZWITSERSE KOLONIE

Nattwerder dus, een mooi idyllisch gelegen gehucht: een paar boerderijen en een kerk, waar tegenwoordig tentoonstellingen zijn. De weg er naartoe is slecht en onverlicht. Aan weerszijden staan hele oude en bijzonder dikke populieren en knotwilgen. Het doet tamelijk unheimisch aan. In 1994 ben ik daar eens overvallen door de vroeg invallende duisternis, en dat was toch tamelijk spannend. Dan merk je hoe donker et kan zijn als het echt donker is. Ik was gewoon aann het ronddolen, een wandeling vanuit Golm zonder kaart.

Tegenwoordig loopt er een langeafstandsfietspad langs.

De geschiedenis van het dorp gat terug naar de tijd van de grote Kurfürst Friedrich Wilhelm. Na de dertigjarige oorlog was er een groot tekort aan werkvolk. Dit probleem werd opgelost door gastarbeiders te importeren. Niet alleen Zwitsers, Ook Russen en Neerlanders werden aangetrokken. Ze kregen privileges en mochten ook hun geloof belijden.

Op 16 juni 1685 vestigden zich veertien Hugenote-families bestaande uit 101 personen in wat tegenwoordig Nattwerder is. Omdat de omstandigheden voor landbouw usw. zo slecht waren trokken velen van hen weer weg. Of beter gezegd: verder. Nog steeds wonen in Nattwerder nazaten van de oorspronkelijke kolonisten.

De kerk die door FW werd betaald is in 1690 ingewijd en is daarmee de oudste kerk van Potsdam.

Eigenlijk ben ik vooral benieuwd naar Nattwerder in de DDR-tijd. Wie was er van de Stasi? Nog uitzoeken dus.

POTSDAM REVISITED

In 1994 heb ik van september tot aan de kerst in Potsdam gewoond. Met Remko Bak, waarmee ik mijn afstudeerscriptie schreef, deelde ik een kamer op de campus van de unversiteit van Potsdam. We zaten in het plaatsje Golm. De gebouwen dateerden uit de '30-er jaren. De regio was in beweging. En dat was maar goed ook, want de regio was ons onderzoeksobject. Het werd een regionaal-geografische studie met een sterk historische inslag. Als er al regio's die zo''n bizarre onstaansgeshiedneis hebben, er is er nauwelijks een waarvoor geldt dat zo recent een zo grote vernadering heeft plaatsgevonden dat de hele ruinmtelijke ligging in een klap - nou ja, een klap - totaal verandert. Een Muur bouwen, een muur weghalen. Ruimtelijke verbanden doorknippen en weer vast maken.

Inmiddels is het al weer 15 jaar geleden dat ik met Potsdam bezig ben geweest. Mijn interesse voor de regio is echter gebleven. Ik ben geregeld terug geweest in dat prachtige gebied en heb elke keer met verbazing gekeken naar de razendsnelle veranderingen. De studie gaat tot 4 jaar na de eenwording van Duitsland, en dus de hernieuwde invloed van West-Berlijn op zijn ommeland. Reden genoeg om te kijken welke ontwikkeling de regio heeft doorgemaakt.

Ik heb later ook op internet geprobeerd of de gegevens te vinden waren, waarvoor we in Postdam drie maanden land in allerlei stoffige archieven hebben zitten overschrijven. Gestofjaste vrouwen waren nog niet bepaald gewend aan de nieuwe openheid. Ze hielden ons angstvallig in de gaten en wezen delen van kasten an waar we liever niet mochten kijken. In de DDR werden werkelijk de meest fantastische dingen bijgehouen. Ik vond dingen als de aantallen Kaninchen pro Nase pro Gemeinde heel leuk. Gemeindes bestonden soms net uit 100 inwoners, maar dat vond men in de DDR blijkbaar een mooie menselijke maat om data vast te leggen.Inmiddels kun je met een half uurtje goed internetzoeken meer informatie vinden dan toen in een paar maanden. Ik vind het een uitdaging om te kijken of het met deze nieuwe media mogelijk is om een vervolg te maken op de studie. Daarbij behoed ik mij ten enen male voor volledigheid. Anekdotisch is mooi zat. We zien wel...

Een jaar voordat we naar Potsdam gingen - op 6 december 1993 - is er een hervorming van de indeling in Kreisen (Kreisgebietsreform) geweest. De onderzochte regio, die bestond uit Kreis Potsdam en Landeshauptstadt Potsdam, bestaat niet meer in de oude vorm. Daarvoor in de plaats is Kreis Potsdam-Mittelmark gekomen, dat een groter gebied bestrijkt. Kreisen Potsdam, Belzig en delen van Brandenburg zijn daarin samengevoegd. Op dezelfde datum is er ook een gemeentelijke herindeling doorgevoerd.

De oude Kreis Potsdam bestaat nu uit de volgende delen:

• Klein-Machnow
• Teltow (+ Ruhlsdorf)
• Stahnsdorf
  - Güterfelde
  - Schenkenhorst
  - Sputendorf
• Nuthethal
  - Bergholz-Rehbrücke
  - Philippsthal
  - Nudow
  - Fahlhorst
  - Tremsdorf
  - Saarmund
• Michendorf
  - Langerwisch
  - Wilhelmshorst
  - Wildenbruch
  - Fresdorf
  - Stücken
• Seddinersee
  - Seddin
  - Neuseddin
  - Kahnsdorf
• Beelitz
  - Fichtenwalde
  - Busendorf
  - Reesdorf
  - Schäpe
  - Salzbrunn
  - Elsholz
  - Buchholz
  - Wittbrietzen
  - Rieben
  - Zauchwitz
  - Schlunkendorf
• Schwielowsee
  - Ferch
  - Caputh
  - Geltow
• Werder
  - Glindow
  - Bliesendorf
  - Plötzin
  - Derwitz
  - Kemnitz
  - Phöben
  - Töplitz
• Gross-Kreutz
  - Bochow
  - Schmergow
  - Krielow
  Niet in oude Kreis Potsdam, wel bij Gross-Kreutz:
  - Deetz
  - Götz
  - Jeserig
  - Schenkenberg

Göhlsdorf maakt nu als enige gemeente van de onderzoeksregio deel uit van Kloster Lehnin, dat daar verder volledig buiten valt. Göhlsdorf wordt daarom niet meegenomen in het verdere onderzoek.

Datzelfde geldt voor Seeburg, dat zelfs niet onder Potsdam-Mittelmark is komen te vallen na de gemeentelijke herindeling en de nieuwe Kreisindeling van 1993.

Niet alleen voor de Kreis Potsdam is het nodige gewijzigd. Verschillende gemeenten die eerder tot die Kreis behoorden zijn nu gevoegd bij Stadt Potsdam. Het gaat hierbij om de volgende plaatsen :

• Fahrland
• Neu-Fahrland
• Eiche
• Grube
• Satzkorn
• Uetz-Paaren
• Golm
• Gross-Glienicke

Zie hier voor gemeentelijke herindeling: http://wapedia.mobi/de/Potsdam?t=3.Gemeentelijke herindeling 1993; gemeenten toegevoegd aan Landeshauptstadt Potsdam:

De veranderingen in de Kreisstructuur en gemeentes levert nauwelijks problemen op voor de vergelijkbaarheid van de nieuwe via internet verkregen data met de oude data. In een Faktenheft is de bevolkingsontwikkeling van 1875 tot en met 2005 te vinden, waarin alle wijzigingen in grenzen ten behoeve van de vergelijkbaarheid zijn verdisconteerd. Tot 1996 zijn de gegevens zelfs op het niveau van de Gemeinde beschikbaar.

Ontwikkeling van de bevolking




















Aan de figuur valt af te lezen dat in de periode na de hereniging de gemeenten die het dichtst bij Stadt Potsdam en Berlijn liggen de sterkste groei laten zien. De gemeenten van de oude Kreis Potsdam ontwikkelen zich gunstig, zeker in vergelijking met andere gemeenten in Kreis Potsdam-Mittelmark. Alleen Seddiner See laat een minder gunstige ontwikkeling zien. De verklaring hiervoor ligt in de geschiedenis. De nieuwe gemeente Seddinersee omvat Neuseddin (?) waar in de ? jaren een groot spoorwegknooppunt is ontwikkeld. Om de werknemers te huisvesten zijn daar voor honderden gezinnen woningen gebouwd in Plattenbau. Deze weinig attractieve woonomstandigheden leiden in combinatie met de verdwijning van werkgelegenheid die verbonden was aan het spoorknooppunt tot minder gunstige omstandigheden.

Als gekeken wordt naar afzonderlijke perioden

1946-1989:
- Stadt Potsdam en Teltow zijn sterk gegroeid, Teltow in iets minder mate.
- In Neueddin is de sterkste groei te zien, waarvoor de reden het spoorwegknooppunt is.
- Overige gemeenten kennen een afnemende bevolking

1990-1999
- bevolkingafname in Stadt Potsdam
- In alle gemeenten groei, in Seuddin de laagste groei, in Nuthethal de hoogste

2000-2008
- Meeste groei in Kleinmachnow, Stahnsdorf, Michendorf en Schielowsee
- Groei in mindere mate in Nuthethal, Teltow, Stadt Potsdam, Werder
- Afname in de meest decentrale gemeenten: Neuseddin, Beelitz, Gross Kreutz

En hoe zit het met de oude kazernes?

Kilometers kazernes waren er langs de ...weg. Als je van het centrum Potsdam verliet langs deze weg kwam je eerst langs kazernes uit de Weimartijd, dan Nazitijd, Oostblokkazernes waar de Russen gelegerd waren in verschillende soorten en maten. De weg eindigde met niet afgebouwde kazernes in Plattenbau. Al toen ik in 1994 in Potsdam was, waren sommige van de kazernegebouwen omgebouwd tot woonhuizen. Mooie woonhuizen zelfs, met veel groen, rust en toch vlakbij de stad. Dit waren ook ongetwijfeld de termen die gebruikt werden op de Tag der offenen Toren. Dat was het toch echt, ik kan het natuurlijk niet vinden helaas...

Inmiddels zijn er leuk woonbuurten ontstaan, maar er wordt nog steeds heel veel gebouwd. Voor het overgrote deel mag je het bouwterein niet betreden. Jammer, in 1994 kon je de hele strook aflopen richting stad. De Russen waren net vertrokken en er waen nog allerlei overblijfselen van hun bewoning. Echt spannend: Russische teksten, tankgarages, wa niet al.

Check it out!

De prognoses voor de bevollkingsontwikkeling in Postdam Stadt zijn prima. Bereich Statistik & Wahlen voorspelt voor het jaar 2020 een groei van 18.000 personen, ofwel ruimt 12% groei voor de periode 2004-2020. Met name in de noordelijke delen wordt heel veel groei verwacht. Het gaat hier om het Nördlicher Ortsteil met kernen als Farhland, Satzkorn, Gross Glienicke, Marquardt. Een prachtig woongeied met bos en meren in historisch stadjes en gebouwen. Overigens woont maar 6% van de Potsdamer bevolking in dit deel. Van Potsdam Nord (kernen: Golm, Eiche, Grube) is de voorspelling dat de bevolking met 50% toeneemt. Van 16.000 tot 25.000. Het aandeel van dit deel neemt toe van 11 naar 15% volgens de voorspelling.

In dit deel ligt ook het Bornstedter veld, waar voormalige kazerneterreinen worden omgevormd tot woonterein: Bis 2015 entsteht im ehemals militärisch genutzten Bornstedter Feld ein neuer Stadtteil für rund 13.400 Einwohner mit fast 7.000 Wohnungen in Eigenheimen oder Mehrfamilienhäusern. Hinzu kommen rund 5.000 Arbeitsplätze vor allem im High-Tech-Bereich und 2.000 Studienplätze an der Fachhochschule Potsdam.

In de Raumen Súdost (Drewitz, Am Stern) en Süd (Schlaatz, Waldstadt, Eigenheim) wordt minder groei verwacht. Het gaat hier voor een groot deel (net als in Babels berg) om huizen in et bos.

HOLLÄNDISCHE VIERTEL

In elk fotoboek van Potsdam staan vanzelfsprekend foto's van het Holländische Viertel. Deze inderdaad door Hollandse gastarbeiders vanaf 1736 gebouwde huizen met leuke Hollandse gevels zijn weer een geweldige toeristische attractie. Dat was in 1994 en daarvoor wel even anders. De huizen verkeerden in staat van ernstige verwaarlozing. Met mijn studiegenoot hebben we nog gekscherend het plan opgevat om zum Fliegenden Holländer te kopen om een restaurant te beginnen. Een Hollandse restaurant dus, met Hollanders in de bediening, Hollands bier en Hollandse gerechten. Het is jammer dat we dat destijds niet iets serieuzer hebben opgepakt. Dan hadden we een mooi slag geslagen, want het Holländische Viertel is booming als toeristische attractie.

In het fotoboek Potsdam uit 1990 zie je tussen de vervallen en grauwe geveltjes van het Holländische Viertel nog meerdere trabantjes staan. In 1994 bestond er de mare dat je voor een pakje shag een Trabant kon kopen. Dat de gevels grauw waren was niet bepaald vreemd. Doordat de meeste huishoudens op bruinkool stookten was de stad bedekt met een plakkerige laag drab. Aan containers en bankjes bleef je zo ongeveer vastplakken. 's Ochtends werd je als je met open raam wilde slapen wakker in de geur van bruinkool. Best een lekkere geur overigens, een nostalgische geur ook, die inmiddels vrijwel is verdwenen in heel Duitsland. De Europese regels rond broeikasuitstoot maken bruinkool tot brandstof non grata.

Eind 1989 stat 50% deels of volledig leeg (Bericht zur vorbereitenden untersuchung für das Holländische Viertel in Potsdam). Na de Wende worden de pogingen omm de wijk te saneren bemoeilijkt door onduidelijkheid over het eigendom en financiële problemen. Ook stegen de prijzen enorm door woeker. Bovendien moeten alle eind ''80-er jaren in de DDR-tijd bedachte plannen worden heroverwogen. Het was ook niet gek dat veel huizen gekraakt werden en een vaak illegale functie als café of danstent kregen. In 2000 waren er nog steeds veel altenatieve cafés die ooit begonnen waren als kraakcafé. Inmiddels zijn ongeveer alle huizen opgeknapt en zijn er heel veel ateliers, eet/en koffietentjes en toeristenwinkeltjes.

De huizenprijzen zijn in Holländische Viertel zo sterk gestegen dat van de oorspronkelijke bewoners er maar weinig zijn overgebleven. Dat steekt. Ik zat in een ateliercafé en zou zweren dat daar een paar jaar erug nog een kindergarten was. Dat bleek te kloppen: de vrouw, een oud-bewoner, antwoordde dat ze e zelf en haar kinderen op hadden gezeten. De meeste oud-bewoners zijn vertrokken, wist ze te zeggen. Ja, dat zal best: een toeristisch ijkpunt in Potsdam.

Rasante Entwicklung: Von der "Jammerhauptstadt des Ostens" wurde Potsdam in den vergangenen Jahren zum Lieblingswohnsitz der Prominenz

Allein dreißig wurden seit 2002 neu eröffnet. 152 000 Menschen leben in Potsdam, gut 40 000 sind aus Berlin und den alten Bundesländern zugezogen.

In de DDR-tijd lag de oplossing voor herstel van verwaarloosde historische Altbauten van Potsdam in lijn met de geschiedenis die Garnisonskirche en Stadtschloss (2013 klaar) hebben doorgemaakt: vernietigen en opnieuw beginnen. Het is de danken aan Potsdams partijkader, verenigd in Argus, dat de afbraak niet heeft plaatsgevonden. In november 1989 besloten zij tot en stop op de afbraag van het oude barokke stadscentrum.

Die Entwicklung der Stadt hat ein hohes Tempo erreicht. Nirgendwo in Ostdeutschland sind Grundstücke und Häuser teurer, Mieten höher. Stadtteile sind neu entstanden, doch noch immer werden 10 000 neue Wohnungen gebraucht. Es ist eine Mangelwirtschaft der anderen Art, und es sind neue Kluften, die Potsdams Politik überbrücken muss.

Maar ja, kan de rest van PM daarvan meeprofiteren?

GARNIZONSKIRCHE EN STADSSLOT

Toen ik in 1994 in Postdam woonde waren er al grootse plannen om de verdwenen Garnizonskirche te herbouwen. In 1968 is de zwaar beschadigde kerk op last van parttijleider Walter Ulbricht opgeblazen. De Garnizonskirche is ook de plek waar op 21 maart 1933 - de Dag van Potsdam - de nazi-Rijksdag is geïnstalleerd.
http://garnisonkirche-potsdam.org/

De kerk is bij bombardementen vlak na het einde van WOII - de Nach van potsdam - zwaar beschadigd geraakt. Het enige wat nu nog rest zijn de fundamenten, de omgesmolten klokken van het Nederlandse carillon en enige intereirstukken. In 2002 wordt besloten de kerk in oude luister te herstellen. Op 14 april 2005 is de Grundsteinlegung voor de wederopbouw. Dat kost natuurlijk wel wat en daarom wordt gezocht naar bijdragen. Op de website is ook een Nederlandstalige oproep te vinden.

Ook het Stadtschloss, daterend uit 1666 en in opdracht van is in 1960 in opdracht van de toenmalige regering opgeblazen. Na het bombardement in april 1945 zou nog 85% van het gebouw in takt zijn. Op het plein dat hierna ontstond zou het 'Forum der sozialistischen Bezirkshauptstadt' worden gebouwd. De Alten Markt werd een grote leegte. Met de eerste vrije verkiezingen werd as belangrijk doel gekozen 'die Wiederannäherung an das historisch gewachsene Stadtbild'.

AVUS Potsdam-Berlin

In de Berlijnse Trilogie las ik over de AVUS snelweg. De hoofdpersoon, Bernie Gunther, gaat daar in zijn Hanomag eens even lekker scheuren. Het verhaal speelt rond 1936. AVUS betekent tien kilometer zonder bocht scheuren van Potsdam (Nikolassee) naar de Kurfürstendam (of Charlottenburg). Slecht vertaald overigens, de lengte is 20 km ofwel 12 mijl. Ach nee, het klopyt toch: het circuit is quasi-rond en dan is een van de lange Strecken zo'n 10 km. AVUS is waarschijnlijk de eerste tolweg: 1 DM in 1936 dus. En dan is mijn nieuwsgierigheid gewekt. Tijdens mijn afstudeeronderzoek heb ik nooit iets over die snelweg gehoord. Tijd voor wat internetonderzoek dus.



AVUS staat voor Automobil-Verkehrs- und Übungsstraße. Een van de eerste Autobahnen van Europa, geopend in het jaar 1921 en werd vooral gebruikt voor autoraces en als testcircuit. Het was tot 1940 een prive-autoweg, werd in dat jaar aangesloten op de Berlijn ring en wordt pas sinds 1998 niet meer gebruikt als racebaan. Wikipedia veronderstelt dat het circuit te gevaarlijk was en mede daarom is opgenomen in het Reichsautobahn-netwerk. Afsluiten voor races is niet meer aan de orde vanwege de sterk toegenomen verkeersstromen na de hereniging. Het stuk is nu onderdeel van de A115.



Maar wat veel interessanter is: is AVUS van belang geweest voor de ontwikkeling van Potsdam? Helaas, ik geloof het niet. Tegen de tijd dat de deling een feit was, was het circuit aangepast en lag volledig binnen West-Berlijns grondgebied. Tsja, en als onderdeel van de latere verbindin tussen oost en west... Dan moet je wel heel graag verbanden willen leggen.