HOLLÄNDISCHE VIERTEL

In elk fotoboek van Potsdam staan vanzelfsprekend foto's van het Holländische Viertel. Deze inderdaad door Hollandse gastarbeiders vanaf 1736 gebouwde huizen met leuke Hollandse gevels zijn weer een geweldige toeristische attractie. Dat was in 1994 en daarvoor wel even anders. De huizen verkeerden in staat van ernstige verwaarlozing. Met mijn studiegenoot hebben we nog gekscherend het plan opgevat om zum Fliegenden Holländer te kopen om een restaurant te beginnen. Een Hollandse restaurant dus, met Hollanders in de bediening, Hollands bier en Hollandse gerechten. Het is jammer dat we dat destijds niet iets serieuzer hebben opgepakt. Dan hadden we een mooi slag geslagen, want het Holländische Viertel is booming als toeristische attractie.

In het fotoboek Potsdam uit 1990 zie je tussen de vervallen en grauwe geveltjes van het Holländische Viertel nog meerdere trabantjes staan. In 1994 bestond er de mare dat je voor een pakje shag een Trabant kon kopen. Dat de gevels grauw waren was niet bepaald vreemd. Doordat de meeste huishoudens op bruinkool stookten was de stad bedekt met een plakkerige laag drab. Aan containers en bankjes bleef je zo ongeveer vastplakken. 's Ochtends werd je als je met open raam wilde slapen wakker in de geur van bruinkool. Best een lekkere geur overigens, een nostalgische geur ook, die inmiddels vrijwel is verdwenen in heel Duitsland. De Europese regels rond broeikasuitstoot maken bruinkool tot brandstof non grata.

Eind 1989 stat 50% deels of volledig leeg (Bericht zur vorbereitenden untersuchung für das Holländische Viertel in Potsdam). Na de Wende worden de pogingen omm de wijk te saneren bemoeilijkt door onduidelijkheid over het eigendom en financiële problemen. Ook stegen de prijzen enorm door woeker. Bovendien moeten alle eind ''80-er jaren in de DDR-tijd bedachte plannen worden heroverwogen. Het was ook niet gek dat veel huizen gekraakt werden en een vaak illegale functie als café of danstent kregen. In 2000 waren er nog steeds veel altenatieve cafés die ooit begonnen waren als kraakcafé. Inmiddels zijn ongeveer alle huizen opgeknapt en zijn er heel veel ateliers, eet/en koffietentjes en toeristenwinkeltjes.

De huizenprijzen zijn in Holländische Viertel zo sterk gestegen dat van de oorspronkelijke bewoners er maar weinig zijn overgebleven. Dat steekt. Ik zat in een ateliercafé en zou zweren dat daar een paar jaar erug nog een kindergarten was. Dat bleek te kloppen: de vrouw, een oud-bewoner, antwoordde dat ze e zelf en haar kinderen op hadden gezeten. De meeste oud-bewoners zijn vertrokken, wist ze te zeggen. Ja, dat zal best: een toeristisch ijkpunt in Potsdam.

Rasante Entwicklung: Von der "Jammerhauptstadt des Ostens" wurde Potsdam in den vergangenen Jahren zum Lieblingswohnsitz der Prominenz

Allein dreißig wurden seit 2002 neu eröffnet. 152 000 Menschen leben in Potsdam, gut 40 000 sind aus Berlin und den alten Bundesländern zugezogen.

In de DDR-tijd lag de oplossing voor herstel van verwaarloosde historische Altbauten van Potsdam in lijn met de geschiedenis die Garnisonskirche en Stadtschloss (2013 klaar) hebben doorgemaakt: vernietigen en opnieuw beginnen. Het is de danken aan Potsdams partijkader, verenigd in Argus, dat de afbraak niet heeft plaatsgevonden. In november 1989 besloten zij tot en stop op de afbraag van het oude barokke stadscentrum.

Die Entwicklung der Stadt hat ein hohes Tempo erreicht. Nirgendwo in Ostdeutschland sind Grundstücke und Häuser teurer, Mieten höher. Stadtteile sind neu entstanden, doch noch immer werden 10 000 neue Wohnungen gebraucht. Es ist eine Mangelwirtschaft der anderen Art, und es sind neue Kluften, die Potsdams Politik überbrücken muss.

Maar ja, kan de rest van PM daarvan meeprofiteren?